calismabarisi@gmail.com

İşverenin Kreş Açma Yükümlülüğü

İşveren’in Oda veya Yurt Açma Yükümlülüğü

Yazar;Halil Kale, halil_kale@hotmail.com

Çalışandan Ücret Alınabilir mi?

Kadın istihdamının artırılması ülkemizin hedefleri arasındadır bu hedefe ulaşabilmek için ise kadınların çalışabilir durumda olması gerekmektedir kadınların çalışması engelleyen hususlardan biri doğum yaptıktan sonra çalışmayı bırakmak zorunda hissetmeleridir bu durumun önüne geçilmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik isimli yönetmelik yürürlüğe konulmuştur. Söz konu yönetmelik gebe, yeni doğum yapmış veya emziren çalışanın işyerlerindeki sağlık ve güvenliğinin sağlanması ve geliştirilmesini destekleyecek önlemlerin alınması ve bu çalışanların hangi dönemlerde ne gibi işlerde çalıştırılmalarının yasak olduğunu, çalıştırılabileceği işlerde hangi şart ve usullere uyulacağını, emzirme odalarının veya çocuk bakım yurtlarının nasıl kurulacağını ve hangi şartları taşıyacağını belirlemek amacıyla çıkarılmıştır.

Söz konusu yönetmeliğe göre işverenin önemli yükümlülüklerinden biri de Emzirme Odası veya Çocuk Bakım Yurdu açılması yükümlülüğüdür. Yönetmeliğe göre;

  • Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından emzirme odası kurulması zorunludur.
  • Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, yurdun kurulması zorunludur.
  • İşverenler oda ve yurt kurma yükümlülüğünü kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.

 

Kadın Çalışan Sayısı Nasıl Belirlenecektir?

Kadın çalışan sayısını belirlerken yönetmeliğe göre aşağıdaki kriterlere uyulacaktır;

  • İşverenin belediye ve mücavir alan içerisindeki tüm kadın çalışanlar dikkate alınacaktır; burada dikkat edilecek husus işveren’in belediye sınırları içerisindeki çalışanları dikkate alınacak olması yani işveren tüzel kişilikse bu tüzel kişiliğin işyerleri hesaba katılacaktır tüzel kişiliğin ortaklarının işyerleri dikkate alınmayacaktır.
  • Kadın çalışan hesabında işyerinde varsa çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olan erkek çalışanlar da dahil edilecektir.

Emzirme odalarına ve çocuk bakım yurtlarından kimler faydalanabilir?

  • Oda ve yurtlardan yönetmeliğin 14. Maddesine göre sadece kadın çalışanların ve varsa çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olan erkek çalışanları faydalanabilir, yönetmelikte erkek çalışanların çocuklarının faydalanması konusunda işverene yükümlülük yüklememiştir bu konuda yasak da bulunmamaktadır işverenin inisiyatifine bırakılmıştır yani işveren isterse erkek çalışanların çocuklarını da oda ve yurtlardan faydalandırabilir.
  • Emzirme odası yönetmelikte; “Çalışanların bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için ayrılan odaları,” şeklinde tanımlanmıştır yani emzirme odalarına ancak 1 yaşından küçük çocuklar bırakılabilir
  • Yurt/Çocuk bakım yurdu/Kreş ise; “0-60 aylık çocuklar ile velisinin isteği üzerine ilkokula kaydı yapılmayan 60-66 aylık çocukların bakım ve eğitimlerinin yapıldığı yerleri,” şeklinde tanımlanmıştır yani çocuk bakım yurduna 0-66 aylık çocuklar bırakılabilir.

Emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarında çalışacak kişiler;

  • Yönetici; : Oda ve yurtların amacına uygun olarak, işleyişle ilgili idari konulardaki her türlü işlerden ve oda ve yurtlardaki çocukların sağlık kurallarına uygun bir ortam içinde yaşama, gelişme ve eğitimlerinin sağlanmasından birinci derecede sorumlu olmak üzere aşağıdaki niteliklerden birine sahip kişilerden biri yönetici olarak görevlendirilir:

1) Eğitim yönetimi, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi eğitim, psikoloji, çocuk sağlığı veya çocuk gelişimi ve anaokulu alanlarından birinde yükseköğrenim görmüş olmak,

2) Okul öncesi öğretmeni unvanını almış olmak.

  • Sağlık personeli; Oda ve yurtlar, işyeri hekiminin tıbbi gözetimi altındadır. Çocukların sağlık durumları düzenli aralıklarla kontrol edilir ve gereği yapılır. İşyeri hekimi ile işyeri hemşiresi, çocukların periyodik sağlık kontrollerini yapmak, sağlıkla ilgili kayıtlarını tutmak, salgın ve bulaşıcı hastalıklara karşı gerekli önlemleri almak veya aldırmak, sağlık ve temizlik yönünden gerekli denetimleri yapmakla görevlidir.
  • c) Diğer personel;

1) Oda ve yurtların emzirme odalarında her 10 çocuk için bir kadın çocuk bakıcısı bulundurulur. Çocuk bakıcılarından en az birinin Kız Meslek Lisesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunu veya benzeri mesleklerden olması zorunludur. Yurtlarda, her 20 çocuk için bir çocuk bakıcısı ile Kız Meslek Lisesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunu veya benzeri meslek mensubu eleman bulundurulur.

2) Oda ve yurtlardaki toplam çocuk ve grup sayısına göre beslenme, temizlik ve diğer hizmetler için yeterli sayıda personel istihdam edilir. Bu personel için en az ilkokul diploması veya okur yazarlık belgesi almış ve sağlıklı olma şartı aranır.

Emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarında bulunacak nitelikler;

  • Bodrum katında ve doğrudan açık havaya açılmayan yerlerde olamaz.
  • Pencereleri doğrudan güneş ışığı alacak şekilde olur.
  • Kadın ve velayet hakkına sahip erkek çalışan sayısının en az % 10’u oranında yatak, yeterli sayıda gözlem odası ve bir emzirme yeri bulunur. İhtiyaca göre yeterli sayıda yatak, bölme ve diğer araç ve gereçler ilave edilir.
  • Çocukların bulundurulacağı odaların taban alanlarının her çocuğa en az 3 metrekare, hacimlerinin ise her çocuğa en az 8 metreküp hava düşecek şekilde ve bol ışıklı olması gerekir.
  • Taban, çocukların sağlığına zarar vermeyecek ve kolayca temizlenebilecek bir malzeme ile döşenmesi gerekir.
  • Duvarlar ve bölmeler yeterli bir yüksekliğe kadar kolayca temizlenebilir bir maddeyle boyanması veya kaplanması gerekir.
  • Odalar ve eşyalar toz tutmayacak şekilde düz ve basit olması gerekir.
  • Çocuk karyolaları ve komodinleri temiz, boyalı, kullanıma ve sağlığa uygun nitelikte olması gerekir. Karyolaların ayarlanabilir yüksek korkulukları bulunur.
  • Yurtlarda yeterli büyüklükte bir bahçe bulunması gerekir.
  • Çocukların dinlenmeleri ve oynamaları için yeterli araç ve gereçler bulunması gerekir.
  • Oda ve yurtlarda, anneler ve görevliler için yeteri kadar tuvalet ve lavabo, her 10 yatağa bir çocuk banyosu, çocuk yatak odalarının bitişiğinde çocukların kullanabileceği lavabolar bulunması gerekir. Yurtlarda, ayrıca, çocuklar için yeteri kadar tuvalet bulunması gerekir.
  • Oda ve yurtlarda, mamaların ve yiyeceklerin hazırlanması, muhafazası, dağıtılması, yedirilmesi ve kullanılan araç ve gereçlerin temizlenmesi için gerekli yerler bulunması gerekir.
  • Oda ve yurtlarda, yatak odalarından ayrı bez değiştirme odaları olması gerekir. Bu odalarda, masa, yatak, şezlong gibi eşyalar, temiz ve kirli bez ve çamaşırların ayrı ayrı konulması için gerekli dolap ve kaplar bulundurulur.
  • Yatak eşyası ve annelere emzirme esnasında giydirilen gömleklerin temiz olması ve düzenli olarak korunması gerekir.
  • Çocuklar, emzirme yerlerine çocuk bakıcısı ya da sağlık personeli tarafından getirilir, emzirmenin bitiminde yine aynı kimseler tarafından alınarak, temizlik ve bakımları yapıldıktan sonra yataklarına bırakılır.

İşveren oda ve yurt yükümlülüğü kapsamında çalışandan ücret alabilir mi?

Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 5. Maddesine göre; “Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle çalışanın tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınır.” Yani yönetmelik uygulanırken söz konusu çalışanın tabi olduğu başka bir yönetmelik varsa o dikkate alınmalıdır eğer öncelikli uygulanan yönetmelikte çalışandan ücret alınacağına dair hüküm varsa çalışandan ücret alınabilecektir aynı maddenin 3. Fıkrasında 657 sayılı kanunu kapsamındaki çalışanlar açısından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Ücret açısından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik 13. Maddesine göre Maliye Bakanlığının belirlediği miktarda ücret alınabilir.6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na tabi diğer çalışanlar açısından ise Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin  21. Maddesine göre; “Oda ve yurtların bina, kuruluş, döşeme, araç, gereç, taşıt, beslenme gibi giderlerinin tamamı işverenlerce karşılanır.” Yani çalışandan ücret alınamaz.

Sonuç:

Kadın istihdamının her geçen gün arttığı ülkemizde çocuğu olan ve emziren annelerin çalışma hayatından uzaklaşmamaları önem arz etmektedir. İlk bakışta işverene yük getiriyor gibi gözüken söz konusu yükümlüğün ise işverenin kamu kuruluşlarınca yetkilendirilmiş yurtla anlaşması durumda ve söz konusu durumda olan çalışanın azlığı bakımından uygulamada işverenin yükü azalmaktadır.

 

Kaynaklar;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir